Пажэжын


Прыгожая мясціна

                                                                                   Автор: Сирота Н. П.

Лясы шумяць навокал.
Прываблівала паніча багацце ўладароў.
Але не бачыў тое ён,
Што частка жыхароў
Галоднымі хадзіла,
Не мела дактароў.
Жыў гэты паніч з думкамі –
Усё прыбраць к рукам.
Лясы, палі, дубравы
І векавечны гай.
Згарэла думка паніча,
Згарэў маёнтак той.
А прывід ляснічага
Блукае да гэтых пор.
Згарэла і сядзіба
Назойлівых паноў,
“Пажэжа” ў дыялекце
Ўжо загучала зноў.
Ад гэтага “Пажэжа”
Тут назва і пашла.
Пажэжын – слова цяжкае
Тут вёсачка знайшла.
Праходзілі стагоддзі,
Падзеі і жыццё,
А вёсачка Пажэжын
Чакала развіццё.
Яе не згубіла ні боль ні вайна,
А матка ўсё маліла,
У Божанькі прасіла,
Каб дапамог спаўна.
Усё прайшло навечна,
Ты красавалась зноў
Лясамі векавымі,
Валошкавых званоў.
Няхай гудуць тут пчолы,
Буслы няхай ляцяць,
Над кожнай новай хатай
Шчасця званы звіняць!

Деревня моя

Деревня моя, деревенька ты милая,
Тебе я вот эти слова говорю.
Душою влюбленная и сердцем всповитая,
Мне не в чем стыдиться, тебе повторю.
Сады украшают тебя по весне.
И птицы поют в поднебесье.
 Во всем и всегда ты нравилась мне,
Храни Бог тебя, о, силы небесные!
Тебе прокричат журавли на лету
Ту песню истории давней.
Расскажут березы и скинут листву,
Легенду, оставшейся тайной.
Деревня моя, с голубыми полями,
Растущими в них полевыми цветками.
Ты снишься ночами, твой образ мне мил.
И как не хватает порою мне сил…
Тех сил не хватает, чтоб краски найти
И образ деревни перенести
На то полотно, о котором навеки
Нас вспомнят потомки ХХІ века!

Вёска ў Велікарыцкім сельсавеце, за 30 км на паўночны захад ад Маларыты; чыгуначная станцыя Пажэжын на лініі Брэст — Ковель. У мінулым у складзе Ляхаўскага войтаўства (XVI ст.), Рыцкага войтаўства (цэнтр Вялікая Рыта; XVII — XVIII ст.), Велікарыцкай воласці, затым гміны. Паводле падання, калісьці ў маёнтку, які існаваў на месцы вёскі, здарыўся пажар («пажэжа»). Панскі дом, усе гаспадарчыя пабудовы згарэлі. На папялішчы пасяліліся сяляне.

Вядомы прывілей ад 9 лістапада 1584 г. аб выдзяленні шостай часткі «добраў» Пажэжына Брастоўскаму. 1624 і 1679 гг. — інвентары сяла Пажэжын, 1792 г. — прывілей на парафію Пажэжынскай царквы святога Міхаіла Архангела свяшчэнніку Андрэю Паўловічу. У 1860-я гады ў Пажэжыне налічвалася 527 рэвізскіх душ (248 мужчын, 279 жанчын), у тым ліку 409 дзяржаўных сялян (191 мужчына, 218 жанчын), 118 (57 мужчын, 61 жанчына) адносіліся да маёнтка Руда памешчыка Ягміна. Сельская грамада Пажэжынская, царква, вучылішча. У 1865 г. адкрыта земскае народнае вучылішча. У 1886 г. было 60 двароў, 699 жыхароў, царква, дзве карчмы, ветраны млын. У 1886 г. у вучылішчы навучалася 46 вучняў, у 1900 г.— 54 вучні, з іх 2 дзяўчынкі.

У 1905 г. у Велікарыцкай воласці існавалі 4 населеныя пункты з назвай Пажэжын: сяло (1029 жыхароў), вёска (230 жыхароў), паўстанак Паўднёва- заходняй чыгункі (8 жыхароў) і фальварак (6 жыхароў). У 1921 г. налічвалася 87 двароў, 445 жыхароў, з іх 427 праваслаўных, 18 іўдзеяў; у 1930 г. — 114 двароў.

У наваколлі вёскі вядомы «сувораўскія» мясціны: «цар-дуб», меліся тры «сувораўскія» калодзежы конусападобнай формы, схілы якіх абкладзеныя камянямі (захаваўся адзін глыбінёй каля 7 м).

Царква Святога Міхаіла, пабудавана ў 1995 г., цагляная.

Ёсць сярэдняя школа (157 вучняў), сельскі дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі, два магазіны, ашчадная каса.

У 1998 г. 146 двароў, 341 жыхар.

Назва Пажэжын, як тлумачаць старажылы, паходзіць ад таго, што заснавальнікі сяла прыйшлі сюды больш двухсот гадоў назад з Валыні, і суседства іх вельмі не спадабалася навакольным мясцовым жыхарам. Тутэйшыя людзі не раз падпальвалі новае паселішча, ад чаго і пайшоў тапанім.

М. Я. Грынблат

(Памяць. Маларыцкі раён: гіст.-дакум. хроніка Маларыцкага р-на / рэд.-уклад. В.Р.Феранц. – Мінск : Ураджай, 1998. – 507 с.,[8] л.іл.) 

На 1.01.2020  года — 93 двары 181 жыхар.


ФОТА


                                                           Бібліяграфічны спіс

1. Гісторыя калгаса "Новае жыццё" / Аддзел бібліятэчнага маркетынгу. — Маларыта : Маларыцкая раённая бібліятэка : Аддзел бібліятэчнага маркетынгу, 2002. — 8 с. — (Калгасы Маларыцкага раёна) ББК М 462 ББК 42.1

Гісторыя калгаса "Новае жыццё" (1947-2002 гг.).

2. Еграшина, Е. Показали мастер-класс / Елизавета Еграшина // Голас часу. — 2017. — 6 снежня(№ 93). — С. 7.

В Пожежинском сельском Доме культуры участники любительского объединения — мастерицы из близлежащих деревень — устроили выставку своих работ и провели мастер-классы.

3. Касцевіч, І. Без пошты не абысціся / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2017. — 7 сакавіка (№ 19). — С. 5.

Начальнік Пажэжынскага аддзялення паштовай сувязі Ніна Федарук. Аб ёй.

4. Кононович, П. Природный газ в домах сельчан / Павел Кононович // Голас часу. — 2018. — 17 сакавіка (№ 21). — С. 1.

Работниками Малоритского района газоснабжения Кобринского производственного управления была запущена сеть газоснабжения Пожежин — Масевичи — Струга.

5. Корольков, А. Служить на благо Отечества / Александр Корольков // Голас часу. —2018. — 21 лістапада (№ 89). — С. 1.

Спустя полтора года срочной военной службы, на свою малую родину, Малоритчину, вернулся гвардии рядовой Станислав Шевчук. До призыва он обучался в Пожежинской базовой школе, Малоритском профессиональном лицее сельскохозяйственного производства, работал сварщиком в ОАО "Рита". О нём.

6. Максимук, С. "Владимирская усадьба" — в числе победителей / Светлана Максимук // Голас часу. — 2018. — 31 кастрычніка(№83). — С. 2.

В Брестской области определены победители областного конкурса "Лучшая агроэкоусадьба — 2017". В номинации "Стиль и гармония" победителем стала "Владимирская усадьба", которая действует в деревне Пожежин Малоритского района. Хозяева агроусадьбы — Владимир и Ирина Барановские.

7. Максимук, С. На велосипеде — к Царь-дубу / Светлана Максимук // Голас часу. — 2019.  — 17 красавіка (№ 30). — С. 3.

Царь-дуб — ботанический памятник природы ресубликанского значения. О нём. Организация новых маршрутов, развитие туризма в районе.

8. Максимук, С. "Пожежинская криничка": превышено содержание нитратов / Светлана Максимук // Голас часу. — 2019. — 24 ліпеня (№ 57). — С. 2.

О "Пожежинской криничке", расположенной в Великоритском сельсовете, знают не только жители, но и гости района. Многие наведываются, чтобы набрать воды. Чистая ли там вода?

9. Максімук, С. На ўік-энд - ва "Уладзімірскую сядзібу" / Святлана Максімук // Голас часу. —2016. — 5 сакавіка (№ 17). — С. 6.

У вёсцы Пажэжын ужо некалькі год як арганізавана аграсядзіба "Уладзіміраўская", гаспадары якой — Уладзімір і Ірына Бараноўскія. Аб арганізацыі адпачынку ў аграсядзібе.

10. Максімук, С. Нянька для трайнят / Святлана Максімук // Голас часу. —2018. — 24 сакавіка (№23). — С. 4.

Паслугай ад тэрытарыяльнага Цэнтра абслугоўвання насельніцтва скарысталася сям\'я Голубаў з в. Пажэжын Маларыцкага раёна, у якой гадуюцца трайняты. Нянькай іх сыночкаў працуе аднавяскоўка Вольга Леанідаўна Федарук. Аб ёй.

11. Максімук, С. Рукатворныя шэдэўры / Святлана Максімук // Голас часу. — 2013. — 12 чэрвеня (№ 44). — С. 5.

Роза Данілевіч з вёскі Пажэжын мае захапленне - пляценне розных вырабаў са звычайных газет. Аб жанчыне і яе захапленні.

12. Наврось, М. Человек строгого долга и открытой души / Мария Наврось // Голас часу. — 2018. —  23 мая (№38). — С. 5.

Василий Афанасьевич Масюк — учитель истории Пожежинской средней школы. О нем.

13. Навумчык, М. Адзін за дзесяцярых / Мікалай Навумчык // Голас часу. —  2011. —  17 верасня (№ 79). — С. 7.

Маларыцкі лясгас — калектыўны партрэт.

14. Навумчык , М. Адкрыць Маларытчыну па-новаму / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2018. — 15 жніўня (№ 61). — С. 5.

Дуб-патрыярх — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Аб ім.

15. Навумчык, М. Афганец, настаўнік, хлебароб / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2019. — 13 лютага (№ 12). — С. 5.

Уладзімір Фёдаравіч Нікалаюк, настаўнік фізічнай культуры і здароўя Пажэжынскай базавай школы Маларыцкага раёна, успамінае аб службе ў Афганістане. Аб ім.

16. Навумчык, М. Афганец, настаўнік, хлебароб / Мікалай Навумчык // Настаўніцкая газета. — 2019.  —14 лютага (№ 18). — С. 1.

Уладзімір Фёдаравіч Нікалаюк, настаўнік фізічнай культуры і здароўя Пажэжынскай базавай школы Маларыцкага раёна, успамінае аб службе ў Афганістане. Праца ў Пажэжынскай базавай школе настаўнікам фізічнай культуры.

17. Навумчык, М. Верш — ветэрану / Мікалай Навумчык // Голас часу. —2019. — 7 верасня (№ 70). — С. 4.

Ганна Семянюк, вучаніца Пажэжынскай школы, атрымала сертыфікат рэспубліканскага конкурса творчых работ "Пасланне ветэрану".

18. Навумчык, М. Гаспадар лясных абшараў / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 16 верасня (№71). — С. 6.

Сяргей Мартысюк — леснік Пажэжынскага лясніцтва Маларыцкага лясгаса. Аб дынастыі Мартысюк, яго жонцы і сыне.

19. Навумчык, М. Дзве нівы Уладзіміра Нікалаюка / Мікалай Навумчык // Настаўніцкая газета. — 2017. — 17 жніўня. — С. 1.

Уладзімір Фёдаравіч Нікалаюк — настаўнік і камбайнёр. Працуе настаўнікам фізічнай культуры ў Пажэжынскай базавай школе. Летам традыцыйна дапамагае ААТ "Рыта" ва ўборцы зерневых.

20. Навумчык, М. Дрэва вечнасці / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 28 чэрвеня (№49). — С. 7.

Пажэжынскі цар-дуб — батанічны помнік прыроды рэспубліканскага значэння. Аб ім.

21. Навумчык, М. І. Маленькі школьны музей і вялікая любоў да Радзімы / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2019. — 27 красавіка. — С. 9.

Пра гісторыю стварэння гісторыка-краязнаўчага музея Пажэжынскай базавай школы.

22. Навумчык, М. І. "Натхненне дае родны край" / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2016. —  9 красавіка (№ 26). — С. 3 : фота.

Пра Марыю Наўрось, былую настаўніцу, пазаштатнага карэспандэнта раённай газеты.

23. Навумчык, М. І. Невялікі музей і вялікая любоў да Радзімы / Мікалай Навумчык // Настаўніцкая газета. — 2019. — 25 красавіка (№ 47). — С. 14.

Пра гісторыю стварэння гісторыка-краязнаўчага музея Пажэжынскай базавай школы.

24. Навумчык, М. І. У вершах маё жыццё / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2019. —18 мая. — С. 10.

Аб жыцці і творчасці дырэктара Пажэжынскай базавай школы Ніны Пракопаўны Сіроты. Піша вершы.

25. Навумчык, М. Поспехі на конкурсах / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 2017. — 9 снежня (№94). — С.8.

Падведзены вынікі абласнога этапу рэспубліканскіх конкурсаў літаратурных музеяў (экспазіцый) устаноў адукацыі і даследчых работ "Тапаніміка роднага краю", якія праводзіліся ў рамках рэспубліканскай акцыі вучнёўскай моладзі "Жыву ў Беларусі і тым ганаруся". Адзначаны вучні Арэхаўскай, Ланской, Олтушскай, Пажэжынскай сельскіх школ і СШ №1.

26. Навумчык, М. Пра цара-дуба и дуба-патрыярха / Мікалай Навумчык // Голас часу. —2019.  — 21 жніўня (№ 65). — С. 8.

Цар-дуб и дуб-патрыярх — батанічныя помнікі прыроды рэспубліканскага значэння. Аб іх.

27. Наўрось, М. Месца для дошкі / Марыя Наўрось // Голас часу. — 2017. — 7 сакавіка (№19). — С. 6.

Ганна Калеснік — настаўніца пачатковых класаў Пажэжынскай школы. Аб ёй.

28. Никитюк, В. Урок безопасности / Виктория Никитюк ; фото автора // Голас часу. —2020. — 29 лютага (№ 16). — С. 10 : фот.

В Пожежинской базовой школе прошло информационно-профилактическое мероприятие с представителями Малоритского района газоснабжения и Малоритского РОЧС.

29. Семянюк, Г. Ветэрану : верш / Ганна Семянюк // Голас часу. — 2019. — 7 верасня (№ 70). — С. 4.

30. Сірота, Н. Мой родны кут : верш / Ніна Сірота // Голас часу. — 2019. — 18 мая (№38). — С. 10.

31. Яцушкевич, Е. Что будет с Суворовским колодцем? / Екатерина Яцушкевич // Голас часу. —2018. — 13 чэрвеня (№ 44). — С. 5.

На протяжении 250-ти лет в д. Пожежин Малоритского района стоит уникальный колодец, который местные жители называют "Суворовским": из истории возникновения колодца, его состояние сегодня — проблемный вопрос.

32. Яцушкевіч, К. На вялікім перапынку / Кацярына Яцушкевіч ; фота Алега Крэмянеўскага // Голас часу. —2019. — 21 снежня (№ 99). — С. 10 : фота.

Вучні Пажэжынскай базавай школы з задавальненнем гуляюць у шашкі на перпапынках.

33. Яцушкевіч, К. Найпрыгажэйшая ў свеце зямля / падрыхтавала Кацярына Яцушкевіч // Голас часу. — 2020. — 15 студзеня (№ 3). — С. 5 : фота.

Маларыцкая зямля багата помнікамі прыроды, заказнікамі рэспубліканскага і мясцовага значэння, паданнямі і легендамі, культурнай спадчынай.

34. Яцушкевіч, К. Настаўнік і яе вучаніца / Кацярына Яцушкевіч ; фота Алега Крэмянеўскага // Голас часу. —2020. — 11 студзеня (№ 2). — С. 4 : фота.

У гэтым навучальным годзе ў Пажэжынскай базавай школе ў першым класе адна вучаніца, з якой працуе настаўніца пачатковых класаў Вера Антонаўна Іўковіч.

 

Назад