Ланская


i.jpgЛАНСКАЯ (мясц.  Кобрынка, Кубрынка)  Вёска ў Олтушскім сельсавеце, на беразе Олтушскага возера, за 16 км на паўднёвы захад ад Маларыты. У мінулым у складзе Олтушскай воласці, затым гміны. Населены пункт узнік у XIX ст., калі ўладальнік маёнтка Олтушскі ключ памешчык Сяргей Парошын перасяліў сюды сялян з вёскі Олтуш і назваў новае пасяленне прозвішчам свайго дзеда па лініі маці генера­ла Мікалая Ланскога, якому Кацярына II за ваенныя заслугі ў 1796 г. даравала Олтушскі ключ.

У 1860-я гады ў вёсцы 310 рэвізскіх душ (151 мужчына, 159 жанчын), адносіліся да маёнтка Олтуш, сельская грамада Ланская. У 1905 г. у вёсцы Лан­ская-Кабрынка 654 жыхары, у 1921 г. — 52 двары, 220 жыхароў, усе праваслаўныя. У 1930-я гады 79 двароў, у 1972 г. — 111 двароў, 449 жыхароў.

Ёсць сярэдняя школа (153 вучні), дзіцячы сад, сельскі дом культуры, бібліятэка, гандлёвы цэнтр, урачэбная амбулаторыя, аддзяленне сувязі.

У 1998 г. 182 двары, 498 жыхароў.

(Памяць. Маларыцкі раён: гіст.-дакум. хроніка Маларыцкага р-на / рэд.-уклад. В.Р.Феранц. – Мінск : Ураджай, 1998. – 507 с.,[8] л.іл.) 

У Беларускім Дзяржаўным гістарычным архіве ў г. Гродна захоўваюцца вельмі цікавыя гістарычныя дакументы па гісторыі Айчыннай вайны 1812 года. А сабраў іх ваенны гісторык, генерал-лейтэнант Міхайлоўскі-Данілеўскі, які пачаў займацца гэтым ужо ў 1836 годзе.  “Адкапаліся” цікавыя звесткі, якія датычыліся Гродзенскай губерніі, і ў прыватнасці, вось такі запіс у адным з дакументаў: “Многія з нашых пакінулі вялікія маёнткі. Вось імёны ўладальнікаў, якія пакінулі свае ўладанні: генерал Рубанаў,  генерал дэ Лаccі, Аляксееў, Лашкароў,  Мypaўёў, Аўчыннікаў, генерал Дзіваў, Кутузаў, генерал Урыспоры, Тэрнер, Ланскі…” (яны пакінулі свае ўладанні перад прыходам французаў).

Паўстае пытанне, а хто такі генерал-маёр Ланскі, ці не з’яўляецца ён бацькам Сяргея Мікалаевіча Ланскога,  генерал-лейтэнанта, героя Айчыннай вайны 1812 года,  які быў пахаваны на праваслаўных могілках, у Гродна, у сакавіку 1814 года?  I зноў быў пошук дакументаў у самім архіве.

Пасля смерці генерал-маёра Мікалая Ланскога некалькі гадоў у судовых інстанцыях вёўся раздзел маёнткаў Олтуш і Збураж Брэсцкага ўезда Гродзенскай губерніі (цяпер наш раён) сярод нашчадкаў. Якім жа чынам Ланскі стаў уладальнікам гэтых маёнт­каў? Адказ на гэтае пытанне быў знойдзены ў адным з архіўных дакументаў, дзе знаходзіўся запіс аб тым,  што менавіта Олтуш і Збураж усеміласціва падараваны за заслугі перад Айчынай… генерал-маёру Мікалаю Сяргеевічу Ланскому… што гэтая зямля,  падараваная гасударыняй Кацярынай Аляксееўнай… у 1795 годзе… бацьку цяперашніх малалетніх дзяцей з маці іх”. Дзяцей, дарэчы, у Мікалая было трое: дзве дачкі і сын.

У 1815 годзе была ўзбуджана крымінальная справа аб незаконным сплаве лесу з маёнтка Олтуш. Сярод дакументаў па ёй ёсць і пісьмо сенатара Васіля Сяргеевіча Ланскога (з 26 чэрвеня 1803 года па 25 сакавіка 1813 года ён быў Гродзенскім губернатарам, а з 1813 – прэзідэнт часовага ўраду Царства Польскага, памёр у 1813 годзе) гродзенскаму губернатару Лешорну:   “Карл Карлавіч! Мне стала вядома,  што ў сплаве лесу з месцаў,  дзе знаходзяцца маёнткі майго бра­та-нябожчыка, Олтуш і Збураж,  ёсць цяжкасці, вымагаюцца грошы. Мне б не было б ніякай патрэбы гаварыць пра гэта,  нягледзячы на тое,  што там ёсць маёнткі маёй фаміліі,  але я чуў, што наконт гэтага  ёсць загады з губернскага праўлення…” На пісьме стаіць да­та – “14 мая 1815 года”. Напісана яно было ў Варшаве. Ёсць і адказ на пісьмо.  “Васіль Сяргеевіч… маю гонар направіць Вашаму высокаправасхадзіцельству копію з пастановай губернскага праўлення па гэтаму прадмету…” Атрымліваецца,  што генерал-маёр Мікалай Сяргеевіч і сенатар Васіль Сяргеевіч Ланскі  – родныя браты.

Ланскія – паходзіць з польскага Лонскія. У архіве ёсць таксама дакумент, які пацвярджае адзін дапытлівы і надзвычай цікавы факт. У маёнтак Олтуш уваходзіла некалькі вёсак, сярод якіх ёсць і Ланская.                                                 

(Афанасьева Т. Хто такія Ланскія?:Ці не носіць у іх гонар сваю назву адна з вёсак раёна? // Голас часу.- 1995. - 19 жніўня)

    На 1.01. 2020 года — 140 двароў, 337 жыхароў.

Бібліяграфічны спіс

1. Алесік, А. На карце — жыццё вёскі / Алесік А. // Голас часу. — 2009.  — 28 лютага. — С. 1.

Справаздачны сход у СВК "Ланская".

2. Гісторыя калгаса "Дружба" / Аддзел бібліятэчнага маркетынгу. — Маларыта : Маларыцкая раённая бібліятэка : Аддзел бібліятэчнага маркетынгу, 2002. — 7 с. — (Калгасы Маларыцкага раёна)

Гісторыя калгаса "Дружба" (1949-2002 гг.).

3. Жалнерык, В. Турнір для моцных і смелых / Валянціна Жалнерык // Голас часу. — 2012. — 3 сакавіка (№ 18). — С. 7.

4. Касцевіч, І. Адна душа і лёс адзіны / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2014. — 2 красавіка (№ 25). — С. 3.

5. Касцевіч, І. Надзея Нечытайла: "люблю чытаць што-небудзь для душы..." / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2017. — 7 сакавіка (№ 19). — С. 4.

Надзея Сяргееўна Нечытайла, жыхарка вёскі Ланская. Аб ёй, яе сям\'і і прозвішчы.

6. Касцевіч, І. Свае на чужыне / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2016. — 5 лістапада (№ 86). — С. 3.

Аб жыцці Івана Яўгенавіча Карпука з вёскі Ланская Маларыцкага раёна, які нарадзіўся ў дзень Кастрычніцкай рэвалюцыі.

7. Касцевіч, І. Тры ў адным / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2010. — 3 красавіка. — С. 1. Сяўба ў СВК "Ланская".

8. Касцючык, Т. В. З уласным педагагічным і кіраўніцкім почыркам / [Таццяна Васільеўна Касцючык ; гутарыў] Мікалай Навумчык ; фота Мікалая Навумчыка // Настаўніцкая газета. — 2019. — 26 лістапада (№ 133). — С. 1 : фота.

Таццяна Васільеўна Касцючык, дырэктар Ланской сярэдняй школы, расказвае аб сваім прафесійным выбары і рабоце кіраўніком.

9. Касцючык, Т. В. Педагагічны почырк / [Таццяна Васільеўна Касцючык ; падрыхтаваў] Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2019. — 21 снежня (№ 99). — С. 4 : фота.

10. Кацярыніч, Т. Прыклад для калег і вучняў / Таццяна Кацярыніч // Настаўніцкая газета. — 2015. — 7 ліпеня (№ 80). — С. 6.

Настаўніца абслуговай працы вышэйшай катэгорыі Лідзія Барысаўна Некрашэвіч працуе ў Ланской сярэдняй школе Маларыцкага раёна больш за 22 гады. Аб ёй.

11. Кононович, П. Огнеборцы / Павел Кононович // Голас часу. —2019. — 24 ліпеня (№ 57). — С. 1, 4.

12. Максимук, С. Судьба привела в Ланскую / Светлана Максимук // Голас часу. — 2019.  — 19 чэрвеня (№ 47). — С. 6.

О жизни семьи Есаковых из д. Ланская.

13. Максімук, А. Адданасць і адказнасць — шлях да поспеху / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2013. — 16 лютага (№ 13). — С. 2.

У СВК "Ланская" прайшоў справаздачна-выбарны сход, на якім працаўнікі вёскі падвялі вынікі работы за 2012 год.

14. Максімук, А. Жанчына з нястомным сэрцам / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2011. — 7 верасня (№ 70). — С. 5.

15.Максімук, А. З усмешкай да кліента! / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2011. — 4 студзеня (№ 1). — С. 3.

16. Максімук, А. І сястра, і дачка, і сяброўка / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2011. — 7 кастрычніка (№ 79). — С. 2.

17. Максімук, А. Місія - вучыць дабру / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2011. — 1 кастрычніка (№ 77). — С. 7.

Абрамчук Ірына Паўлаўна аддала 30 год свайго жыцця педагагічнай справе.

18.Максімук, А. Няма нічога немагчымага / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2012. — 18 лютага (№ 14). — С. 2.

19. Максімук, А. Самыя маленькія аб самай дарагой / Анастасія Максімук // Голас часу. —2011. — 12 кастрычніка (№ 80). — С. 4.

Юныя жыхары, выхавальнікі дзіцячага садка в. Ланская, напярэдадні Дня Маці.

20. Максімук, А. Сапёр памыляецца толькі раз / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2011. — 15 кастрычніка (№ 81). — С. 5.

21. Максімук, А. Свой ключык да сэрцаў вяскоўцаў / Анастасія Максімук // Голас часу. —2011. — 13 кастрычніка (№ 81). — С. 5. 

22. Максімук, А. Цікавы чалавек — цэлы сусвет / Анастасія Максімук // Голас часу. — 2012. — 21 красавіка (№ 32). — С. 7.

Іван Антонавіч Крэнь — пенсіянер з в. Ланская. Аб ім.

23. Навумчык, М. Жыццё, напоўненае працай / Мікалай Навумчык // Настаўніцкая газета. 2019.  — 5 сакавіка (№ 26). — С. 1.

Лідзія Барысаўна Некрашэвіч — настаўніца абслуговай працы вышэйшай кваліфікацыйнай катэгорыі Ланской СШ. Пра працу, лёс.

24. Навумчык, М. І. "Дырэктар павінен быць эфектыўным кіраўніком" / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2013. — 10 красавіка (№ 27). — С. 1 : фота.

25. Навумчык, М. І. Інтэлектуальнае жніво / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. 2012. — 29 лютага (№ 17). — С. 2 : фота.

26. Навумчык, М. І. Сіла ведаў / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2012. —11 красавіка (№ 29). — С. 1 : фота.

27. Навумчык, М. І. Форум юных даследчыкаў / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2020. — 5 лютага (№ 9). — С. 3 : фота.

Юныя навукоўцы ўстаноў адукацыі раёна абаранялі гонар Маларытчыны на абласным конкурсе работ даследчага характару "З навукай у будучыню", адкуль вярнуліся з чатырма дыпломамі.

28. Навумчык, М Лепшыя валейбалісты — у Ланской СШ / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2018. — 4 красавіка (№26). — С. 8.

Каманда Ланской СШ стала пераможцай спаборніцтваў па валейболе сярод юнакоў 2001 года нараджэння і маладзейшых.

29. Навумчык, М. Лепшыя на абласным "алімпе" / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2018. - 17 студзеня (№4). — С. 4.

Аб пераможцах 3-га этапу рэспубліканскай алімпіяды па вучэбных прадметах. Узнагароджаны: Антон Касцючык, 9 кл., Ланская СШ (гісторыя); Сяргей Астапук, 11 кл., раённая гімназія (інфарматыка); Ян Чэслак, 8 кл., Збуражскі д/с-СШ (матэматыка).

30. Навумчык, М. Матывацыя поспеху  / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2018. — 14 сакавіка (№20). — С. 4.

31. Навумчык, М. Палёт, які не спыніць / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2019. — 23 студзеня (№ 6). — С. 5.

32. Навумчык, М. Поспехі на конкурсах / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 9 снежня (№94). — С.8.

Падведзены вынікі абласнога этапу рэспубліканскіх конкурсаў літаратурных музеяў (экспазіцый) устаноў адукацыі і даследчых работ "Тапаніміка роднага краю", якія праводзіліся ў рамках рэспубліканскай акцыі вучнёўскай моладзі "Жыву ў Беларусі і тым ганаруся". Адзначаны вучні Арэхаўскай, Ланской, Олтушскай, Пажэжынскай сельскіх школ і СШ №1.

33. Навумчык, М. Сакрэт поспеху — у матывацыі / Мікалай Навумчык // Настаўніцкая газета. — 2018. —  25 студзеня. — С.19: фат.

Ланская СШ Маларыцкага раёна : гісторыя і сучаснасць.

34. Пархомук, А. Главные мои педагоги / Анастасия Пархомук // Голас часу. — 2017. — 30 верасня (№75). — С. 3.

Нина Аврамовна Максимук и Антонина Ивановна Костючик — бывшие учителя Ланской и Радежской школ Малоритского района. Тёплые слова о них пишет их внучка, автор статьи.

35. Пархомук, А. "Мама Васильевна" / Анастасия Пархомук ; фото автора // Голас часу. —2020. — 22 студзеня (№ 5). — С. 5 : фот.

36. Пархомук, А. Результат методом проб и ошибок / Анастасия Пархомук ; фото Олега Кременевского // Голас часу. — 2020. — 25 сакавіка (№ 23). — С. 5 : фот.

37. Шпетная, Г. Вотчына Ганны Шпетнай / [Ганна Шпетная ; падрыхтаваў] Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2013. — 21 жніўня (№ 64). — С. 4 : фота.

38. Яцушкевич, Е. Основа села — люди / Екатерина Яцушкевич // Голас часу. —2019. — 21 жніўня (№ 65). — С. 5.

Праздник деревни Ланская Малоритского района.

39. Яцушкевич, Е. Только смелым покоряются моря / Екатерина Яцушкевич // Голас часу. 2018. — 28 ліпеня (№56). — С. 9, 10.

8 лет жизни отдал военно-морскому флоту Николай Иванович Мельник, ныне наш земляк, житель деревни Ланская Малоритского района. О нём, его семье и воспоминания о службе.

40. Яцушкевіч, К. Ажывае гліна ў яе руках / Кацярына Яцушкевіч // Голас часу. — 2019. —  17 красавіка (№ 30). — С. 6.

41. Яцушкевіч, К. Дайсці да кожнага чалавека, або Прыняць чужы боль / Кацярына Яцушкевіч // Голас часу. — 2019. — 13 лютага (№ 12). — С. 1, 4. 

Аб рабоце Ланской амбулаторыі — медыцынскай установе, якую на працягу амаль 30-ці гадоў узначальвае Наталля Анатольеўна Паздзяйкіна. Аб сям\'і Наталлі Анатольеўны.

42. Яцушкевіч, К. Ці патрэбен конь у гаспадарцы? / Кацярына Яцушкевіч // Голас часу. — 2019. - 13 лютага (№ 12). — С. 6. 

Аб людзях, якія трымаюць коней: Сцяпан Андрэевіч Сверба з в. Ланская Маларыцкага раёна; Пётр Трафімавіч Салаўчук з в. Пяртышча; Марыя Аляксееўна Тарасюк з в. Зеляніца.


Назад