Ткачество - один из самых распространенных видов белорусского народного искусства. Основными материалами для ткачества служили и служат лен, овечья шерсть. С ткачеством связано много старинных народных обрядов и обычаев.
Рушник – не только кусок ткани для бытовых или хозяйственных нужд. На рушнике принимали новорожденного, подносили и подносят хлеб-соль, украшали красный угол в хате. Скатерти, как и рушники, также выполняли весьма важную обрядовую и декоративную роль в народном быту.
На Малоритчине возрожденна старинная технология ткачества - ”кожушком". Ее особенность - в сплошном перекрытии с внешней стороны ткани нитей льняной основы бордовым утком в следующей последовательности: один через три. То есть, уток снаружи перекрывает три нити основы, заводится на тыльную сторону, подхватывает снизу одну нить и снова снаружи перекрывает три нити. При переброске челнока в обратную сторону уток переплетает каждую среднюю нить в каждой группе трех нитей основы, которые были перекрыты утком на внешней стороне. Следующий ряд наружной прокидки челнока смещает шаг утку на одну нить основы. В результате на поверхности ткани получается плотная ”кожушковая" фактура из ниток, через которую не просматривает серая льняная основа. На обратной стороне ткани образуется переплетение, в котором серые нити основы и белого утка равномерно переплетены. Во второй половине ХХ века уникальная технология ткачества "кожушком" была утеряна. Воссоздать ее смогла народный мастер Республики Беларусь Степанида Степанюк из Доропеевич. Сейчас в районе насчитывается 8 ткачих (народные мастера Республики Беларусь Валентина Готовчиц и Валентина Струнец (на снимке), а также Светлана Луцык, Людмила Соколюк, Анастасия Струнец, Ульяна Верещагина, Ольга Смаль и Елена Рыбакова), которые переняли от Степаниды Алексеевны технологию ткачества “кожушком” и уже сами являются носителями традиции. Для расширения технологии проведено 20 мастер-классов. В Хотиславском СДК работает кружок ткачества ”Челнок", который посещают 6 человек. При Доропеевичском Доме фольклора в школе народного творчества знания и навыки, связанные с ткацкой традицией, получает 5 детей. По традиционной технологии созданы костюмы для заслуженного любительского коллектива Республики Беларусь образцового клуба любителей фольклора "Вясковая табала" Хотиславского СДК, заслуженного любительского ансамбля танца ”Радость" Брестского ГДК, костюмы для студентов Белорусского государственного университета культуры и искусства. В Малоритском центре народного творчества разработана коллекция современных нарядов женской одежды по мотивам традиционного Малоритского костюма.
Восстановленная старинная технология стала живой традицией и продолжает свое функционирование в современной культуре района, представляет его культуру на республиканском уровне и за пределами страны. Так, с 11 марта 2022 года в торгово-выставочном центре павильона № 18 “Республика Беларусь” ВДНХ (г. Москва) начала работать историко-этнографическая экспозиция, созданная Национальным Историческим музеем нашей страны. В экспозиции от Брестской области представлен костюм Малоритского костюма одежды.Узоры и орнаменты народной одежды Малоритчины вызывают интерес не только в нашей стране, но и за ее пределами. А это свидетельствует об уровне выполнения, совершенстве тканых работ, их ценности, умении тех, кто это ремесло возродил и передает молодому поколению.
Список литературы:
Навумчык, М. У спісе гісторыка-культурных каштоўнасцей : [статус гісторыка-культурнай каштоўнасці быў нададзены традыцыйнай тэхналогіі ткацтва «кажушком» з Маларытчыны] / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2023. 22 сакавіка. С. 8.
Мошчык, С. Не стала бабулі Стэпы... : [некралог] / Сяргей Мошчык // Вечерний Брест. 2022. 8 июля. С. 4.
Памяти Степаниды Алексеевны Степанюк : [некролог] // Голас часу. Маларыта, 2022. 6 ліпеня. С. 7.
Навумчык, М. Не будзе страчана самабытная спадчына / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2022. 9 красавіка. С. 1, 9.
Навумчык, М. Высокая ўзнагарода / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2022. 23 лютага. С. 3.
Яцушкевіч, К. У гасцях у бабулі Стэпы : [4 снежня з 86-годдзем віншавалі С. А. Сцепанюк з в. Дарапеевічы – самабытную ткачыху, народнага майстра Рэспублікі Беларусь, Ганаровага грамадзяніна Маларыцкага раёна] / Кацярына Яцушкевіч // Голас часу. Маларыта, 2021. 8 снежня. С. 3.
Мошчык, С. Слёзы бабы Стэпы : [аб народным майстры Беларусі ў галіне ткацтва С. А. Сцепанюк з в. Дарапеевічы Маларыцкага раёна] / Сяргей Мошчык // Вечерний Брест. 2021. 17 сентября. С. 1–2.
Уклад у развіццё культуры Беларусі : [25 лютага С. А. Сцепанюк быў уручаны нагрудны знак «За ўклад у развіццё культуры Беларусі»] // Голас часу. Маларыта, 2021. 27 лютага. С. 2.
Навумчык, М. Выткаць і вышыць мясцовы каларыт / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2020. 15 ліпеня. С. 8.
Яцушкевіч, К. Берагіня, альбо Сакральная музыка кроснаў : [аб народным майстры Рэспублікі Беларусь С. А. Сцепанюк] / Кацярына Яцушкевіч // Заря. 2019. 4 декабря. С. 13 ; Голас часу. Маларыта, 2019. 4 снежня. С. 3–4.
Чамковский, В. Вещий сон бабушки Степаниды : [С. А. Степанюк] / Виктор Чамковский // СБ. Беларусь сегодня. 2019. 25 октября.
Навумчык, М. Новае пакаленне майстроў ткацтва / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2018. 8 снежня. С. 1, 9.
Максімук, С. Аднаўляць і захоўваць традыцыі продкаў : [на базе раённага Цэнтра народнай творчасці прайшлі майстар-класы па ткацтву ў рамках праекта «Народная творчасць без межаў»] / Святлана Максімук // Голас часу. Маларыта, 2018. 11 ліпеня. С. 4.
Мощик, С. Сны аб прыгожым : [аб народным майстры С. Сцепанюк з в. Дарапіевічы Маларыцкага раёна] / Сяргей Мошчык // Вечерний Брест. 2018. 13 июля (№ 28). С. 7. (приложение: Вечерний экспресс ; № 2).
Сакалоўская, А. Добры дзень, баба Стэпа! : [пра народнага майстра Беларусі ткачыху С. А. Сцепанюк з в. Дарапеевічы Маларыцкага раёна] / Алёна Сакалоўская // Заря. 2018. 28 апреля. С. 4.
Навумчык, М. Узоры лёсу Сцепаніды Сцепанюк / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2018. 25 красавіка. С. 5.
Навумчык, М. За адказам – да Сцепаніды Сцепанюк / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2017. 4 лістапада. С. 6.
Соколовская, Е. Юбилей Степаниды Степанюк / Елена Соколовская // Заря. 2015. 17 декабря. С. 21.
Навумчык, М. За вернасць Бацькаўшчыне / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2015. 9 снежня. C. 1.
Навумчык, М. У гасцях у «Спадчыны» / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2015. 18 лістапада. C. 2.
Быцко, Л. Маларытчына : майстар у эпіцэнтры : [аб народным майстры ў галіне ткацтва С. А. Сцепанюк з в. Дарапіевічы Маларыцкага раёна] / Ларыса Быцко // Культура. 2015. 5 снежня. С. 10–11.
Быцко, Л. Майстар у эпіцэнтры : [пра С. А. Сцепанюк] / Ларыса Быцко // Голас часу. Маларыта, 2015. 5 снежня. С. 10.
Быцко, Л. «Сон у летнюю ноч» : да 80-годдзя народнага майстра Рэспублікі Беларусь Сцепаніды Сцепанюк / Ларыса Быцко // Культурнае жыццё Брэстчыны. 2015. № 5. С. 36–37.
Навумчык, М. Па вуліцах Любліна – з партрэтам Сцепаніды / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 14 кастрычніка. 2015. C. 2.
Навумчык, М. Белым шоўкам па белым палатне : [творчасць С. А. Сцепанюк] / Мікалай Навумчык // Культура. 2014. 21 чэрвеня. С. 10.
Навумчык, М. Вясновы букет / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2014. 11 чэрвеня. C. 4.
Навумчык, М. Гальштук з Маларыты : майстар-клас ідэй ад Куцюр / Мікалай Навумчык // Культура. 17 мая. 2014. C. 12.
Гарбацэвіч, А. Калі спадніца і грачанік – брэнды... : [аб арганізацыі работы ў аддзеле культуры Маларыцкага райвыканкама] / Андрэй Гарбацэвіч // Культура. 2014. 26 красавіка. С. 12.
Гармель, А. Вяртанне да вытокаў : [клас ткацтва адкрыўся ў Дарапеевіцкім сельскім Доме культуры Маларыцкага раёна] / Алёна Гармель // Настаўніцкая газета. 2014. 8 лютага. С. 22.
Навумчык, М. Клас ткацтва : [у Даравеевіцкім СДК] / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2014. 29 студзеня. С. 1, 8.
Навумчык, М. Ткацтва з «даліны Буга» / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2013. 11 снежня. C. 2.
Навумчык, М. Майстар-клас на «Ягелонскім кірмашы» / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2013. 28 жніўня. C. 3.
Галавій, Н. Зоркі запальваюцца ў Віцебску : [майстры Маларыцкага раённага Цэнтра народнай творчасці пабывалі са сваімі работамі на «Славянскім базары ў Віцебску» і прывезлі ўзнагароды] / Наталля Галавій // Голас часу. Маларыта, 2013. 24 ліпеня. С. 4.
Навумчык, М. Народны майстар Маларытчыны / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2013. 18 мая. C. 1–2.
Навумчык, М. Прызнанне самабытнасці / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2012.10 кастрычніка. C. 8.
Мошчык, С. Крыж-абярэг Дарапеевічаў : [царква ў в. Дарапеевічы. Званар Сцяпан Ярманюк. Дарапеевіцкі крыж. Мясцовая ткачыха С. Сцепанюк] / Сяргей Мошчык // Вечерний Брест. 2012. 25 июля. С. 7.
Навумчык, М. Маларытчына – этнаграфічны край / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2012. 11 ліпеня. С. 8.
Навумчык, М. Радасць – для «Радасці» / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2012. 18 красавіка. C. 1.
Мошчык, С. «Кажушком тканы» ўзор аднавілі на Маларытчыне : [у хаце ткачыхі С. Сцепанюк рыхтуюць сцэнічныя касцюмы для ансамбля танца «Радасць»] / Сяргей Мошчык // Вечерний Брест. 2012. 15 февраля. С. 7.
Навумчык, М. З узорамі па лёсе / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2011. 12 кастрычніка. C. 8.
Навумчык, М. Прызнанне таленту / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2011. 3 верасня. C. 1–2.
Навумчык, М. У кожнай сцежкі свій працяг / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2010. 21 жніўня. С. 1.
Навумчык, М. Вытканы галоўны ручнік : [майстрыха С. А. Сцепанюк выткала ручнік для абласнога фестывалю-кірмашу «Дажынкі-2010»] / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2010. 13 сакавіка. С. 1.
Навумчык, М. Народнай майстрысе – 75 / Мікалай Навумчык // Голас часу. Маларыта, 2010. 19 студзеня. С. 2.
Библиогид по Малоритчине