Велікарыта


Вёска, цэнтр Велікарыцкага сельсавета, за 22 км на поўнач ад Маларыты, 8 км ад чыгуначнай станцыі Пажэжын. У мінулым — цэнтр Велікарыцкага войтаўства (XVII —XVIII ст.), Beлікарыцкай воласці, затым гміны.
У XVI ст. у складзе Ляхаўскага войтаўства Палескай воласці Берасцейскага павета. У 1566 г. налічвалася 30 зямельных участкаў, 59 сем’яў. Ільінская царква, вадзяны млын.
Звесткі пра населены пункт у пісьмовых крыніцах часоў Рэчы Паспалітай: 1668 г. (рэвізія), 1713 г., 13 кастрычніка (камісарскі ліст аб падачы зямлі Яну Блюмскаму), 1724 і 1758 гг. (канстатацыя Аўгуста III Івану і Сафіі Блюмскім на 3,5 увалокі зямлі), 1786 г. (інвентар). Звесткі пра царкву: 1668, 1724, 1786 гг. У 1864 г. адкрыта земскае народнае вучылішча.
У 1860-я гады ў вёсцы было 680 рэвізскіх душ (337 жанчын, 343 мужчыны), адносіліся да маёнтка Руда памешчыка Ягміна. Сельская грамада Велікарыцкая. У 1886 г. 68 двароў, 1022 жыхары, карчма, лаўка, земскае народнае вучылішча, праваслаўная царква. Цэнтр праваслаўнай парафіі, у 1885 г. каля 1500 вернікаў. У 1886 г. у вучылішчы навучалася 45 хлопчыкаў, у 1900 г. — 61, з іх толькі адна дзяўчынка. Настаўнікам працаваў Восіп Невядомскі.
У 1905 г. 901 жыхар, у 1921 г. —113 двароў, 648 жыхароў, з іх 644 праваслаўныя, 4 католікі; у 1930 г. 137 двароў.
Захаваліся старадаўні парк і будынак паштовай станцыі XVIII ст., Свята-Ільінская царква, адбудавана ў 1995 г., цагляная.
Ёсць сярэдняя школа (133 вучні), дзіцячы сад, участковая бальніца, два магазіны, сельскі дом культуры, бібліятэка, ашчадная каса, аптэка.
У 1998 г. 149 двароў, 389 жыхароў.
(Памяць. Маларыцкі раён: гіст.-дакум. хроніка Маларыцкага р-на / рэд.-уклад. В.Р.Феранц. – Мінск : Ураджай, 1998. – 507 с.,[8] л.іл.)
На 1.01.2020 — 132 гаспадаркі, 329 жыхароў.

ФОТА

                                                       Бібліяграфічны спіс

Валасюк, Л. Непрыдуманыя партрэты : мастакі і літаратары, народныя майстры і дойліды Берасцейшчыны / Лявон Валасюк. — Брэст : ААТ "Брэсцкая друкарня", 2014. — 284 c.

Васілеўскі, П. "Матылькі тут не жывуць" / Васілеўскі, П. // Культура. — 2017. — 19 жніўня. — С. 5.
Аб жыцці і дзейнасці Міколы Селешчука.
 
Дэпутаты абмеркавалі // Голас часу. — 2013. — 9 студзеня. — С. 2.
Па выніках работы за 2012 год на сесіі выступілі: кіраўнік СВК "Рыта", галоўны ўрач райбальніцы, кіраўнік КУШВП ЖКГ "Маларыцкая ЖКГ". З выступленняў.

Залатыя майстры // Голас часу. — 2016. — 3 снежня. — С. 2.
Міхаіл Лукіч Мацюшык — ляснічы Велікарыцкага лясніцтва, згодна з Указам Прэзідэнта РБ узнагароджаны медалём "За працоўныя заслугі".

З падарункамі — у Вялікарыцкую бальніцу / фота Людмілы Каржоўнік // Голас часу. — 2020. — 22 студзеня. — С. 4 : фота.
Напярэдадні свята Вадохрышча прадстаўнікі грамадскіх аб\'яднанняў наведалі з падарункамі пацыентаў Вялікарыцкай бальніцы сястрынскага догляду.
 
Канановіч, П. Гарант финансовой защиты / Павел Канановіч // Голас часу. — 2017. — 2 снежня. — С. 2.
Одним из лучших страховых агентов"Белгосстраха" в Малоритском районе является Алексей Антимоник. За ним закреплена территория Великоритского сельсовета.
 
Касцевіч, І. Абараняць і суперажываць / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2013. — 9 студзеня. — С. 8.
 
Касцевіч, І. Браць прыклад з лепшых / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2016. — 2 сакавіка. — С. 3.
Справаздачны сход прайшоў у СВК "Рыта": аб дзейнасці гаспадаркі за мінулы год, планах на бягучы.
 
Касцевіч, І. Выбірае кліент / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2017. — 11 сакавіка. — С. 2.
 
Касцевіч, І. Вытворчы працэс / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2013. — 19 кастрычніка. — С. 1 — 2.
 
Касцевіч, І. Вярнуць нельга забраць / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2012. — 22 лютага. — С. 4.
 
Касцевіч, І. З адкрытым сэрцам / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2014. — 11 чэрвень. — С. 3.

Касцевіч, І. З сумкай... Добрага настрою / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2016. — 20 ліпеня. — С. 4.
Аб рабоце паштальёнкі Любові Луцук з вёскі Велікарыта.

Касцевіч, І. Клас для дваіх / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2017. — 27 мая. — С. 1.
 
Касцевіч, І. Надзейная Любоў / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2014. — 13 верасня. — С. 2.
 
Касцевіч, І. Насціна філасофія / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2014. — 14 чэрвеня. — С. 3.
Амаль 40 гадоў працуе медсястрой Велікарыцкай бальніцы Настасся Герасімаўна Астапук. Аб ёй.
 
Касцевіч, І. Прафесар Хапалюк / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2017. — 17 мая. — С. 3.
 
Касцевіч, І. Электронную кнігу / Ірына Касцевіч // Голас часу. — 2013. — 26 снежня. — С. 1.
 
Кононович, П. Взаимопроверка даст результат / Павел Кононович // Голас часу. — 2018. — 15 верасня. — С. 1.
Взаимопроверка прошла в ОАО "Рита" и ОАО "Орехово" по вопросам животноводства.
 
Кононович, П. Выбор своего пути / Павел Кононович // Голас часу. — 2018. — 21 сакавіка. — С. 4.
Дмитрий Гузич — молодой специалист ОАО "Рита", главный зоотехник. О нём.
 
Кононович, П. Полвека трудовых будней Валентины Наркевич / Павел Кононович // Голас часу. — 2018. — 5 снежня. — С. 6.
 
Кононович, П. Созвездие "Октябрёнок" / Павел Кононович // Голас часу. — 2017. — 25 ноября. — С. 2.
 
Кононович, П. Хорошему работнику — достойные условия / Павел Канановіч // Голас часу. — 2017. — 13 снежня. — С. 4.
   
Луцык, Д. На дваіх адна прафесія / Дар'я Луцык // Голас часу. — 2016. — 5 сакавіка. — С. 5.
 
Луцык, Д. "Хачу тут жыць і працаваць" / Дар'я Луцык // Голас часу. — 2016. — 30 сакавіка. — С. 6.
Дзмітрый Гузіч - галоўны заатэхнік СВК "Рыта", малады спецыяліст. Аб ім.
 
Максимук, С. Вместе мы можем многое / Светлана Максимук ; фото Олега Кременевского // Голас часу. — 2019. — 16 лістапада. — С. 3 : фота.
В Великоритскую больницу сестринского ухода приобретен подъемник для купания в ванной.
 
Максимук, С. Добрые дела делаем вместе / Светлана Максимук ; фото автора // Голас часу. — 2020. — 11 сакавіка. — С. 2 : фот.
В канун праздника 8 Марта районные организации ОО "Белорусский фонд мира" и ОО "Белая Русь" с подарками посетили Великоритскую больницу сестринского ухода.

Максимук, С. Почетная грамота Министерства / Светлана Максимук ; фото автора // Голас часу. — 2019. — 2 лістапада. — С. 2 : фота.
Валентина Юхимук, заведующая аптекой в деревне Великорита, награждена Почетной грамотой Министерства здравоохранения Республики Беларусь.

Максимук, С. Продолжая традиции вышивки / Светлана Максимук // Голас часу. — 2018. — 4 красавіка. — С. 4.
Любовь Филипповна Луцук мастерица из д.Великорита. Вышивает иконы, рушники, а также вышивает бисером. О ней и ее работах.
 
Максімук, С. Вучыліся быць арганізатарамі / Святлана Максімук // Голас часу. — 2011. — 19 кастрычніка. — С. 3.
Маладыя педагогі-арганізатары прынялі ўдзел у конкурснай праграме.
 
Максімук, С. З падарункамі ад Чырвонага Крыжа / Святлана Максімук // Голас часу.  —  2012. —16 мая. — С. 4.
 
Максімук, С. З падарункамі — у Вялікарыцкую бальніцу / Святлана Максімук // Голас часу. — 2018. — 12 мая. — С. 4.
Бальніцу сястрынскага догляду наведалі з падарункамі госці: прадстаўнікі грамадскага аб'яднання "Беларускі фонд міру".
 
Максімук, С. З пасланнем Прэзідэнта - у калектывы / Святлана Максімук // Голас часу. — 2011. — 25 мая. — С. 2.

Максімук, С. ...І на жырафе пакатацца / Святлана Максімук // Голас часу. — 2016. — 24 жніўня. — С. 8.
"Дзіцячы астравок" на ўчастку Руслана і Юліі Ціпец.

Максімук, С. Музычны дабрачынны марафон / Святлана Максімук ; фота Валянціны Ярашук // Голас часу. — 2019. — 11 снежня. — С. 4 : фота.
Раённы аўтаклуб сумесна з работнікамі Велікарыцкага сельскага Дома культуры арганізавалі дабрачынны музычны марафон з нагоды 80-гадовага юбілея Брэсцкай вобласці.
 
Максімук, С. Творчасць, веды і дабрыня / Святлана Максімук // Голас часу. — 2013. — 5 студзеня. — С. 8.
Раённы конкурс "Лепшы па прафесіі сацыяльны работнік". Спаборнічалі каманды двух сельсаветаў - Олтушскага і Велікарыцкага.
 
Максімук, С. Шчасце пачынаецца з дзяцей / Святлана Максімук // Голас часу. — 2017. — 13 мая. — С. 3.
 
Максімук, С. Яна - душа калектыву, калектыў - частка яе душы / Святлана Максімук // Голас часу. — 2008. — 17 снежня. — С. 2.
Работа калектыву Велікарыцкага сельскага савета.
 
Малочка, А. Тамара, ці "Канец сезона туманоў" / Алена Малочка // Голас часу. — 2015. — 5 жниўня. — С. 8.
Мікалай Селяшчук - таленавіты мастак з Маларытчыны. Яго даўно ўжо няма ў жывых. У артыкуле распавядаецца аб яго жонцы Тамары і карціне "Канец сезона туманоў" (партрэт жонкі).

Мартынюк, М. У Мінск - на магілу Платона Саевіча / Марына Мартынюк // Голас часу. — 2012. — 13 чэрвеня. — С. 8.
 
Мощик, С. Хотиславский беби-бум / Сергей Мощик // Вечерний Брест. — 2011. — 9 ноября. — С. 7.
Высокая рождаемость наблюдается в Хотиславском сельсовете, смертность превышает рождаемость в Великоритском сельсовете.
 
Навумчык, М. Аграгарадок "Велікарыцкі" / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2010. — 13 кастрычніка. — С. 2.
 
Навумчык, М. Адна на сельсавет / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2012. — 15 лютага. — С. 5.
Галіна Аляксееўна Хамічук - спецыяліст банкаўскіх паслуг аддзялення №120/ 4 у Велікарыце.
 
Навумчык, М. Айцец Сергій Матусевіч / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2014. — 5 лістапада. — С. 5.
 
Навумчык, М. Векавая дынастыя / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2011. — 17 верасня. — С. 7.
На працягу многіх гадоў члены сям\'і Міхаіла Мацюшыка працуюць у Велікарыцкім лясніцтве.

Навумчык, М. З гісторыі аднаго фотаздымка / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 13 верасня. — С. 4.
З гісторыі Ільінскай царквы вёскі Велікарыта Маларыцкага раёна. Гісторыя сям\'і святара Сяргея Матусевіча (быў святаром з 1938 г. па 1943 г.). Размешчаны фотаздымак 1930 г., а таксама тэкст пісьмаў дачкі Матусевіча да Мікалая Баліцэвіча, краязнаўцы з в. Лукава. Мікалай Васільевіч зараз піша гісторыю гэтай царквы.
 
Навумчык, М.І. Гаспадыня лесу / Навумчык Мікалай // Голас часу. — 2018. — 15 верасня. — С. 4.
Памочнік ляснічага Велікарыцкага лясніцтва Вера Аляксандраўна Сушый узнагароджана нагрудным знакам Міністэрства лясной гаспадаркі "Ганаровы лесавод".
 
Навумчык, М. І. Дакрануцца да чысціні / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2011. — 2 ліпеня. — С. 8 : фота.

Навумчык, М. І. Знайшла сябе ... у лесе / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2014. — 23 красавіка. — С. 4 : фота.
Пра Веру Сушый, памочніка ляснічага Велікарыцкага лясніцтва.
 
Навумчык, М. І. Імя ў гісторыі раёна. Платон Саевіч — Міністр асветы БССР / Мікалай Навумчык ; фотаздымак прадастаўлены Брэсцкім абласным інстытутам развіцця адукацыі // Голас часу. — 2020. — 15 студзеня. — С. 4 : фота.
Велікарыцкая сярэдняя школа носіць імя Платона Васільевіча Саевіча, ураджэнца вёскі Раматова, міністра асветы БССР.
 
Навумчык, М. І. На карысць сабе і людзям / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2014. — 23 жніўня. — С. 2 : фота.
 
Навумчык, М. І. Увекавечаны часам / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2012. — 26 верасня. — С. 8 : фота.
 
Навумчык, М. Казачныя палотны Мікалая Селешчука / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2018. — 9 чэрвеня. — С. 10.
Мікола Селяшчук — наш знакаміты земляк, родам з Велікарыты, мастак. Аб жыцці і творчасці Міколы Селешчука.
 
Навумчык, М. Ля роднага парога / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 2 верасня. — С. 6.
Свята вёскі Велікарыта.
 
Навумчык, М. Малады ўчастковы / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 4 сакавіка. — С. 3.
 
Навумчык, М. Музейны пакой наркома асветы БССР / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 12 ліпеня. — С. 4.
Платон Васільевіч Саевіч — нарком асветы БССР. Яго імем названа Велікарыцкая школа. Аб ім.
 
Навумчык, М. Памяць пра земляка / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2018. — 16 мая. — С. 3.
Платон Васільевіч Саевіч нарком асветы БССР, яго імем названа Велікарыцкая школа. Аб ім.
 
Навумчык, М. "Пішу як жыву: проста і зразумела" / Мікалай Навумчык ; фота аўтара // Голас часу. — 2019. — 20 лістапада. — С. 6 : фота.
Настаўніца Надзея Літвінюк стала лаўрэатам рэспубліканскага літаратурнага конкурсу "Бацькаўшчына светлая мая".
 
Навумчык, М. Роднасць ва ўсім / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2012. — 12 верасня. — С. 8.
 
Навумчык, М. Узнагароды — святарам / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 7 чэрвеня. — С. 6.
Святары Маларыцкага благачыння за руплівыя клопаты і стараннасць у імя праваслаўнай веры атрымалі царкоўныя ўзнагароды.

Навумчык, М. Эсэ надрукавана ў "Маладосці" / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2019. — 16 кастрычніка. — С. 5.
Надзея Літвінюк з Велікарыты ў другі раз на працягу года апублікавала свае творы на старонкахчасопіса "Маладосць". У газеце "Звязда" 22 мая надрукавана апавяданне Генадзя Мішчука.
 
Нивчик, Н. Процветания тебе, Великорита! / Николай Нивчик // Голас часу. — 2019. — 4 верасня. — С. 3.
Праздник деревни Великорита Малоритского района.
 
Нивчик, Н. У почтальона нет плохой погоды / Николай Нивчик // Голас часу. — 2019. — 3 жніўня. — С. 9.
Работа почтальона подходит общительным людям. Наша героиня — Любовь Луцук.

Паўлянкова, Д. Душа жадае дарыць дабро / Дар'я Паўлянкова // Голас часу. — 2017. — 25 студзеня.— С. 4.
На "Калядкі" у Велікарыцкую бальніцу сястрынскага догляду прыехалі з падарункамі кіраўнікі дзяржаўных і грамадскіх арганізацый.
 
Паўлянкова, Д. Прыязджайце да нас часцей... / Дар'я Паўлянкова // Голас часу. — 2017. — 24 мая. — С. 3.
Велікарыцкую бальніцу сястрынскага догляду наведалі з падарункамі госці: прадстаўнікі грамадскіх аб\'яднанняў "Беларускі фонд міру", "Белая Русь", "Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі".
 
Рабочая поездка // Голас часу. — 2019. — 6 красавіка. — С. 2.
Совместно с председателем Малоритского райисполкома Николаем Шумом и прокурором района Романом Гузюком ОАО "Рита" посетил прокурор Брестской области Виктор Климов. Они ознакомились с деятельностью сельхозорганизации и работой её руководителя Ивана Пастушека.

Свістуновіч, П. Эфектыўнасць вытворчасці / Павел Свістуновіч // Голас часу. — 2018. — 24 студзеня. — С. 1, 3.
Пытанні вытворчасці прадукцыі жывёлагадоўлі ў сельскагаспадарчых арганізацыях Брэстчыны абмяркоўваліся на абласным семінаре-нарадзе, які прайшоў на базе Маларыцкага раёна. Наведалі малочнатаварную ферму ў ААТ "Рыта" і ААТ "Чырвоны партызан".
 
Свіцюк, Н. Праблемы не церпяць абыякавасці / Нина Свіцюк // Голас часу. — 2017. — 1ліпеня. — С. 2.
На нарадзе ў райвыканкаме былі падведзены вынікі штогадовага агляду па добраўпарадкаванні тэрыторый Велікарыцкага сельсавета.

Чагайда, В. 1965 год. Велікарыта : Далёкае - блізкае / Валянціна Чагайда // Голас часу. — 2012. — 25 студзеня. — C. 4.

Яцура, С. Матуля, класны спецыяліст і проста прыгажуня / Надзея Яцура // Голас часу. — 2016. — 12 кастрычніка. — С. 1.
 
Яцушкевич, Е. Выбраться из долговой ямы / Екатерина Яцушкевич ; фото Олега Кременевского // Голас часу. — 2020. — 29 студзеня. — С. 1, 3 : фот.
В здании Великоритского сельского Дома культуры прошло отчетное собрание ОАО "Рита".
 
Яцушкевич, Е. Обновленное лесничество / Екатерина Яцушкевич // Заря. — 2019. — 18 сентября. — С. 17.
В Великоритском лесничестве после реконструкции открыли административное здание.

Яцушкевич, Е. По древнему тракту в клубничный край / Екатерина Яцушкевич // Голас часу. — 2017. — 16 снежня. — С. 6.
Деревня Великорита — населенный пункт в Малоритском районе: жители; проблемы; из истории.
 
Яцушкевич, Е. Растерзанное сердце / Екатерина Яцушкевич // Голас часу. — 2018. — 3 лістапада. — С. 4.

Яцушкевич, Е. Что же будет с ОАО "Рита"? / Екатерина Яцушкевич // Голас часу. — 2019. — 23 кастрычніка. — С. 1, 3.
В рамках единого дня информирования информационно-пропагандистская группа во главе с Н. Шумом встретилась с коллективом ОАО "Рита".
 
Яцушкевіч, К. Падарунак лесаводам / Кацярына Яцушкевіч // Голас часу. — 2019. — 18 верасня. — С. 4.
У Вялікарыцкім лясніцтве пасля рэканструкцыі адкрылі адміністрацыйны будынак.
 
Навумчык, М. Спадчынная любоў / Мікалай Навумчык // Голас часу. — 2017. — 26 ліпеня. — С. 4.
Ужо больш за два гады ў ААТ "Рыта" працуе механізатарам Віталь Багданавіч Ніўчык. Аб ім.

Яцушкевіч, К. Чужыя - родныя / Кацярына Яцушкевіч // Голас часу. — 2017. — 6 верасня. — С. 5.
Велікарыцкая бальніца сястрынскага догляду, аб яе рабоце.

                                                                                                         Семён  Ковенько

У обелиска в Великорите

(Светлой памяти секретаря комсомольской организации д.Великорита, патриотки-партизанки Ольги Абрамук, зверски замученной немецко-фашистскими захватчиками, посвящаю)

Прости меня, Оля!
Прости меня, Оля!
Не испытал я ни разу той боли,
Ни пыток, ни стали холодной кинжала.
И кровь на траве
Не моя закипала.
И в тёмную ночь
Возле маминой хаты
Не крались за мною фашистские каты.
И разрывая тревожные дали,
Не на меня здесь овчарки рычали.
И грудь не моя,
А твоя у той хаты
Прошита насквозь со ствола автомата…
Прости меня, Оля!
Не знаю той боли…
Не выпало мне
Разделить твою долю.
Но значит ли это,
Но значит ли это,
Что я позабуду в зарницах рассветы,
Что я поступил бы тогда по-другому,
Подвергшись, как ты,
Испытанью такому?..
Да!.. Помним мы свято,
Помним мы свято
За что погибали девчонки, ребята…
За что, как бойцом,
До конца и сполна,
Жизнь твоя юная здесь отдана.
И если б пришлось мне
И детям моим
Тебя повторить –
Мы – повторим!
Чтоб к счастью дорога
Была всем открыта,
Чтоб вечно стояла
Деревня над Ритой.
Спасибо же, Оля!
Спасибо же, Оля!
Ты слышишь?!
Я весь застываю от боли…
Спасибо за солнце,
За всё, что открыто,
За то, что красуется Великорита.
За счастье,
За радость каждого дня,
За спелых колосьев
Усы ячменя…

От сорок пятого до нас. – Малорита : Малоритская централизованная библиотечная система; отдел библиотечного маркетинга, 2004. – 19 с.   

 

Назад